group  prev  next      
mon

Η μελέτη της Λυδίας Δαμπασίνα και του Μανώλη Μπαμπούση είναι η πρόταση που κατατέθηκε στον διαγωνισμό που προκύρηξε η Ισραηλιτική Κοινότητα Αθηνών

Σχεδιασμός εντύπου:
Βασίλης Χαραλαμπίδης
Τρισδιάστατη απεικόνιση:
Φώτης Ραυτόπουλος, Κώστας Τυλιγάδης
Eυχαριστούμε τους:
Δημήτρη Διαμαντόπουλο
Κρίτων Κωνσταντίνου
Σοφία Μπαβέλα
Elisabeth Peelaert
Άγγελο Πιτσικάλη
Στάθης Ποταμίτης
Μichèle Rechtman
Τιτίκα - Mαρία Σαράτση
ISBN 978-960-930707-9
©
MANOLIS BABOUSSIS, LYDIA DAMBASSINA
ΛΥΔΙΑ ΔΑΜΠΑΣΙΝΑ, ΜΑΝΩΛΗΣ MΠΑΜΠΟΥΣΗΣ
baboussi@hol.gr
dambas@msn.com

  Προς τα Μέλη της Επιτροπής Αξιολόγησης των προτάσεων για τον σχεδιασμό του ΜΝΗΜΕΙΟΥ ΤΩΝ ΕΒΡΑΙΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ στην Αθήνα
Ψαλμός 119 Ο νόμος σου είναι λύχνος για τα πατήματά μου και φως για το δρόμο μου
 
 
Η ανέγερση του μνημείου του Oλοκαυτώματος στην Αθήνα καλύπτει ένα τεράστιο κενό στην
πρωτεύουσα της χώρα μας. Το μνημείο είναι βεβαίως αφοσιωμένο στη μεγάλη τραγωδία της ελληνικής εβραϊκής κοινότητας. Όμως το μνημείο μας δίνει την ευκαιρία να θυμηθούμε το πόσο βαθιές ρίζες έχει η κοινότητα αυτή στον ελλαδικό χώρο, και είναι για το λόγο αυτό ευτυχής η επιλογή του χώρου τοποθέτησης του στο ιστορικό αρχαίο χώρο της Αθήνας όπου ήδη από τον 1ο μ.Χ. αιώνα έχουμε στοιχεία παρουσίας και ακμής της εβραϊκής κοινότητας. Βεβαίως, η ένταξη ενός σύγχρονου μνημείου σε ένα χώρο με έντονα αρχαιολογικό χαρακτήρα εμφανίζει σημαντικές δυσκολίες. Το μνημείο του Ολοκαυτώματος πρέπει να έχει τη δική του απόλυτα διακριτή παρουσία αλλά ταυτόχρονα να μην ανταγωνίζεται τα άλλα μνημεία.
Σύμφωνα με την σύλληψή μας, το μνημείο είναι στιβαρό ως παρουσία, σιωπηλά ηχηρό, που κατακτά την προσοχή χωρίς ρητορεία. Η προσέγγισή μας δεν μπορεί παρά να είναι υπαινικτική και το Ολοκαύτωμα δεν είναι δυνατόν να δειχθεί κατά τρόπο ευθύ στην πραγματική του διάσταση. Το συγκλονιστικό documentaire “Shoah” του Claude Lanzmann [1985] είναι το παράδειγμα που μας έχει εμπνεύσει προς αυτήν την κατεύθυνση.
Αποτελείται από ένα στενό διάδρομο, από μαύρο γρανίτη. Μία μαύρη πορεία, σε ένα στενόμακρο κελί, με μία είσοδο και μία έξοδο. Έναν θάλαμο που εγκλωβίζει και φέρει σε ένα βαρύ διπλό ατσάλινο πλέγμα ένα ανώνυμο αιωρούμενο πλήθος. Ο ίδιος διάδρομος στην συνέχεια καταλήγει στην επιδαπέδια μνημειακή πλάκα από μονόλιθο, όπου θα γραφτεί από την κοινότητα το κείμενο απόδοσης Μνήμης.
Οι κολώνες από τα συσσωρευμένα ανδρικά, γυναικεία, και παιδικά καλαπόδια, από χυτό μεταλλικό καλούπι, είναι κρεμασμένες στον κεντρικό άξονα της μεταλλικής κατασκευής, δεν αγγίζουν το έδαφος. Τα καλαπόδια παραπέμπουν σε αιωρούμενες απογυμνωμένες παρουσίες/απουσίες σχεδόν φαντάσματα. Υπογραμμίζουν τη βιομηχανική εξόντωση. Είναι μια δραματική αναφορά στο Ολοκαύτωμα ως τεράστια απώλεια αλλά και ως αδιαμφισβήτητη μνήμη.
Από μια άλλη οπτική, η κάθε κολώνα σχηματίζει μια σπονδυλική στήλη. Ο σκελετός έχει διάρκεια και παραμένει ανθεκτικός στο χρόνο, ακόμα και μετά το θάνατο, ως υπόμνηση ζωής και φλόγας. Οι Εννέα κολόνες εν σειρά συμβολίζουν την Menorah ['Chanukiyyah'].
Το διπλό πλέγμα με άνοιγμα των 25 χιλιοστών και πάχος 8 χιλ., εκτός από την αναφορά στον εγκλωβισμό, έχει και μια άλλη ιδιαίτερα σημαντική λειτουργία ως προς τον τρόπο θέασης του μνημείου. Το μνημείο αποκαλύπτεται μόνο όταν στέκεσαι και το κοιτάς μετωπικά. Σε οδηγεί να αντιμετωπίσεις το Ολοκαύτωμα ευθέως και όχι πλαγίως, με συγκέντρωση και όχι ως περαστικός. Με το φως του ήλιου και φωτιζόμενο τη νύχτα, δίνει έντονες σκιές με πλαστικό και εννοιολογικό ενδιαφέρον. Είναι ένας διαφανής/ αδιαφανής τοίχος.
Δόθηκε ιδιαίτερη προσοχή στην ανθεκτικότητα και ποιότητα των υλικών και στην εύκολη συντήρηση τους. Είναι δύσκολο έως αδύνατο να γράψει κανείς πάνω σε αυτό ή να το βανδαλίσει με άλλο τρόπο. Το μνημείο είναι ορατό από όλες τις πλευρές εκτός από τον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμικού. Διατηρούνται σχεδόν όλα τα υπάρχοντα δένδρα. Η είσοδος του κατεβαίνει ελαφριά, για να δώσει την αίσθηση της βύθισης, και να διευκολύνει τη διατήρηση του ύψους του μνημείου σε όλο το μήκος του στα 2,10 μέτρα, από το φυσικό έδαφος. Η τοποθέτηση του στον άξονα κάθετα στην οδό Ερμού, όπου και διαμορφώνεται η κύρια είσοδος του, επιτρέπει αφενός την διακριτική τοποθέτηση του στον χώρο και από την άλλη αφήνει όλο τον πράσινο χώρο, ελεύθερο στην πρόσβαση και περισυλλογή. Η μεταλλική κατασκευή καταλαμβάνει επιφάνεια μόλις 8τμ2, ενώ η παρουσία του είναι ιδιαίτερα στιβαρή.
Στην μελέτη μας προτείνεται και μία μελλοντική πρόσβαση διαμόρφωση, κατά μήκος του μνημείου, εκατέρωθεν στο ελάχιστο πλάτος 1,80 μέτρα με στρώση μαύρου ορθογώνιου κυβόλιθου από γρανίτη, με γρασίδι στους αρμούς που εναρμονίζεται με το γύρω πράσινο.
 
  Σας ευχαριστούμε
Λυδία Δαμπασίνα, Μανώλης Μπαμπούσης,
Αθήνα, Απρίλιος 2008
   
gr fr uk